5 april 2020 – palmzondag • passie van de heer

Lezingen & commentaar

commentaar bij de zondagslezingen a-jaar

— Valérie Kabergs —

Het eerste dat je zal vinden

In tijden van crisis lijkt God soms veraf. Die ervaring staat in schril contrast met het vertrouwen vanwaaruit de auteur van de Jesajapassage spreekt: „Elke morgen richt Hij het woord tot Mij.” De Jesajaschrijver heeft niet enkel geleerd te luisteren naar Gods Woord, hij ervoer binnen de context van de ballingschap ook de specifieke roeping om de ontmoedigde Israëlieten moed in te spreken. Uit het vervolg van de tekstpassage blijkt hoezeer die dubbele roeping – zelf onder Gods Woord gaan staan en op zijn beurt dat Woord verkondigen – de auteur van de eerste lezing ter harte gaat. Immers, ondanks mogelijke weerstand ten aanzien van dat goddelijke Woord en ondanks mogelijke fysieke zowel als psychische kwetsuren die de wereld hem aandoet, vertrouwt de Jesajaschrijver rotsvast op zijn eigen kracht en op Gods hulp.

Matteüs bevond zich net als de schrijver van het Jesajafragment in een situatie waarbij ontmoedigde geloofsleerlingen hem omringen en het erop aankomt Gods Woord (opnieuw) te horen spreken. Niet alleen rouwt de matteaanse gemeenschap om het verlies van de tempel, Matteüs vertegenwoordigt als jood ook een geloofsgroep die zwaar ontgoocheld is in het feit dat het joodse volk Jezus niet heeft aanvaard. Matteüs is schuldbewust en wijt Jezus’ dood aan geloofsafval in de eigen kring. De evangelist wil daarom verhalen over de unieke band tussen God en Jezus en vandaaruit Gods aanwezigheid in de persoon van Jezus verkondigen. Het eerste wat Jezus’ leerlingen volgens het palmevangelie vinden in het dorp (nabij) Betfage, is een vastgebonden ezelin met een veulen. Vooral de woorden die Jezus spreekt tot de leerlingen zijn belangrijk. De leerlingen krijgen meer bepaald de opdracht de ezelin en het veulen „los te maken” en „bij Jezus” te brengen. Wie verder leest dan de letterlijke betekenis van de woorden kan daar iets ontwaren van Matteüs’ oproep aan zijn toehoorders om mensen op weg te helpen naar meer bevrijding door ze te vertellen over Jezus en ze op die manier ‘bij Hem’ te brengen.

Hoewel de daad die de leerlingen aan de ezelin en haar veulen stellen een verrijzenisbeeld is, weet ieder van ons ook dat het veulen Jezus letterlijk meer in de richting van de plek van zijn lijden en sterven zal dragen. Die paradox van leven en dood zit verweven in het hele passieverhaal. God is in het evangelie lang niet zo ondubbelzinnig en rechtstreeks hoorbaar of toegankelijk als in de ervaring van de Jesajaschrijver. Niet God, maar al wat God in de weg staat, lijkt steeds het eerste te zijn wat men aantreft. Vaak komt het erop neer om door de aanwezigheid van bedrog, gemakzucht en lijden tot de dood toe heen te kijken naar Jezus. Hoewel Judas vol verraad mee aan tafel gaat, schenkt Jezus zijn Lichaam ook aan hem. Hoewel de leerlingen haast onmiddellijk in slaap vallen wanneer Jezus hen vraagt te waken, neemt Jezus het hen niet kwalijk. Terwijl Pilatus getuigt van weinig leiderschap handelt en spreekt Jezus telkens vastberaden en laat Hij zich enkel leiden door zijn Vader. De paradox in het voorgelezen passieverhaal bereikt een hoogtepunt wanneer net op het moment van Jezus’ sterven de graven van gestorvenen opengaan.

Het matteaanse passieverhaal geeft met andere woorden aan dat Jezus weet waar God te vinden is – tot op het moment dat de dood een einde maakt aan zijn leven – maar illustreert terzelfder tijd hoe moeizaam die zoektocht verloopt voor de meeste mensen. Het eerste dat we bij mensen vinden, is vaker een ongezonde gebondenheid aan aardse zaken – zoals bij de ezelin – dan een vrijmakende betrokkenheid op God. Het krachtige van Jezus’ leven, dood en verrijzenis is echter dat Jezus zich gelijk heeft gemaakt aan ons, gebonden mensen, ultiem door te delen in onze onvermijdelijke gebondenheid aan de dood. Door het letterlijke delen van zijn Lichaam met ons is God onvermijdelijk en altijd de eerste die ons zoekt en dus ook de eerste die wij kunnen vinden, ook al zetten ons gevoel en verstand ons maar al te vaak op het tegengestelde spoor van goddelijke afwezigheid.

Lees meteen verder

Ik ben nog geen abonnee

Krijg 1 maand toegang
voor €5
OF

Word abonnee
voor €25.5
tot eind 2020

Registreer je hier